Κατά τη διάρκεια του έργου καταγράφηκαν συστηματικά οι μετεωρολογικές συνθήκες που επικράτησαν από την έναρξη της ενότητας εργασίας έως σήμερα, καθώς και οι καλλιεργητικές τεχνικές που εφαρμόστηκαν στους δύο συνεταιρισμούς. Παράλληλα, καταγράφηκαν οι ποικιλίες κερασιάς που καλλιεργούνται κυρίως στις περιοχές μελέτης και πραγματοποιήθηκαν έλεγχοι ζωτικότητας γύρης από τις βασικές ποικιλίες. Έγινε επίσης εκτεταμένη συλλογή δειγμάτων φύλλων για την αξιολόγηση της θρεπτικής κατάστασης των δένδρων.
Οι θερμοκρασίες τόσο του καλοκαιριού όσο και της περιόδου άνθισης δεν ήταν ιδιαίτερα ευνοϊκές για τη διαφοροποίηση των οφθαλμών και τη γονιμοποίηση. Παρότι οι θερμοκρασίες κατά την άνθιση ήταν οριακά αποδεκτές στο Βελβεντό και σχετικά καλύτερες στην Άρνισσα, οι ποικιλίες που απαιτούν επικονίαση από συμβατές ποικιλίες εμφάνισαν μειωμένη καρπόδεση. Αυτό φαίνεται να σχετίζεται με τις υψηλές θερμοκρασίες του προηγούμενου καλοκαιριού, τη χαμηλή σχετική υγρασία στην άνθιση –σύμφωνα με τις αναφορές των παραγωγών– καθώς και με τον χαμηλό πληθυσμό μελισσών.
Στον συνεταιρισμό «ΑΣ Βεγορίτιδας Βόρας» φυτεύτηκαν δύο νέες ποικιλίες, οι Samba και Durone Nero III, με στόχο την αξιολόγηση της συμβολής τους στην καρπόδεση των κυριότερων ποικιλιών. Η μεγάλη ποικιλία δένδρων στις γειτονικές εκμεταλλεύσεις (πάνω από 10 ποικιλίες καταγεγραμμένες) κατέστησε αδύνατη την απομόνωση των νέων φυτεύσεων, επομένως τα συμπεράσματα για τον ρόλο τους στην επικονίαση δεν ήταν ασφαλή. Το 2024 παρατηρήθηκε αυξημένη παραγωγή στην αυτογόνιμη Sabrina σε σχέση με τις Regina, Ferrovia και Kordia, γεγονός που ενισχύει την άποψη ότι οι αυτόστειρες ποικιλίες επηρεάζονται έντονα από περιβαλλοντικούς και καλλιεργητικούς παράγοντες κατά την επικονίαση.
Καταγράφηκε επίσης χαμηλός αριθμός μελισσοσμηνών την περίοδο της άνθισης, παράγοντας που επηρεάζει καθοριστικά την επικονίαση των αυτόστειρων ποικιλιών.
Σε συνεργασία με παραγωγούς συλλέχθηκαν την Άνοιξη του 2024 δείγματα φύλλων από τις βασικές καλλιεργούμενες ποικιλίες, ενώ το Φθινόπωρο του 2024 πραγματοποιήθηκε συλλογή εδαφικών δειγμάτων σε δύο βάθη (0–30 και 30–60 εκ.). Οι αναλύσεις ανέδειξαν σημαντική ανεπάρκεια διαθέσιμου καλίου λόγω της κοκκομετρικής σύστασης και της χαμηλής οργανικής ουσίας των εδαφών. Διαπιστώθηκε επίσης έλλειψη φωσφόρου, η οποία δημιουργεί τροφοπενίες σε ορισμένα δένδρα. Κρίνεται αναγκαία η εφαρμογή κοπριάς ή compost σε ποσότητες 4 τόνων/στρέμμα για τη βελτίωση τόσο της οργανικής ουσίας όσο και των φυσικοχημικών και βιολογικών ιδιοτήτων του εδάφους.
Από τις αναλύσεις φύλλων προέκυψαν περαιτέρω ελλείψεις σε συγκεκριμένα στοιχεία, λόγω της έντονης εξάρτησης των παραγωγών από διαφυλλικές εφαρμογές και της περιορισμένης εμπλουτισμού του εδάφους. Διαμορφώθηκε ολοκληρωμένη πρόταση λίπανσης με στόχο την ενίσχυση των εδαφικών αποθεμάτων και τη σταδιακή αποκατάσταση της γονιμότητας.
Για τις ποικιλίες Regina, Ferrovia και Kordia προτάθηκαν:
– προσθήκη 30 κιλών λιπάσματος 0-0-50/στρέμμα για την κάλυψη της έλλειψης καλίου,
– εφαρμογή οργανικής ουσίας (κοπριά ή compost),
– στοχευμένες διαφυλλικές εφαρμογές φώσφορου, μαγνησίου, μαγγανίου, καλίου και ασβεστίου σε συγκεκριμένα στάδια της καλλιεργητικής περιόδου.
Ωστόσο, ο προ-ανθικός παγετός του Απριλίου 2025 στην Άρνισσα προκάλεσε εκτεταμένες καταστροφές ανθέων, οδηγώντας σε καρπόδεση μόνο 20–40% και καθιστώντας δύσκολη την ασφαλή αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων.
Την Άνοιξη του 2024 πραγματοποιήθηκε επίσης δειγματοληψία ανθέων για έλεγχο βλαστικότητας γύρης. Η γύρη της Kordia εμφάνισε χαμηλότερη βλαστικότητα (κάτω από 50%), ενώ οι υπόλοιπες ποικιλίες κυμάνθηκαν στο 60–70%. Το Φεβρουάριο του 2025 εφαρμόστηκε καολίνης σε δένδρα Regina, Ferrovia και Kordia, ο οποίος συνέβαλε στη μείωση των ζημιών από τον παγετό μέσω καθυστερημένης άνθισης. Παράλληλα δοκιμάστηκαν βιοδιεγέρτες με θετικά αποτελέσματα στην καρπόδεση, αν και η συνολική αξιολόγηση περιορίστηκε λόγω του παγετού. Τοποθετήθηκαν επίσης βομβίνοι για ενίσχυση της επικονίασης, αλλά η αποτελεσματικότητά τους δεν κατέστη δυνατό να εκτιμηθεί.
Κατά την ωρίμανση των ποικιλιών πραγματοποιήθηκαν δειγματοληψίες καρπών στο εμπορικό στάδιο. Αναλύθηκαν φυσικά, οργανοληπτικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά (βάρος, χρώμα, μέγεθος, σάκχαρα, οξύτητα, pH). Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι:
- οι ποικιλίες παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές στα χαρακτηριστικά των καρπών,
- το μικροκλίμα και οι καλλιεργητικές πρακτικές επηρεάζουν έντονα την ποιότητα,
- οι Durone Nero III, Τραγανά Εδέσσης και Ευλογημένα ξεχωρίζουν για τα μοναδικά χαρακτηριστικά τους,
- η αντιοξειδωτική ικανότητα διαφέρει έως και 13 φορές μεταξύ ποικιλιών, με τις Durone Nero III και Τραγανά Εδέσσης να παρουσιάζουν σταθερά υψηλές τιμές.
Η διαφοροποίηση αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί εμπορικά, επιτρέποντας στους συνεταιρισμούς να προωθήσουν προϊόντα με αναγραφή της υψηλής αντιοξειδωτικής ικανότητας, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητά τους. Παράλληλα απαιτούνται περισσότερες μελέτες για τον τρόπο με τον οποίο οι καλλιεργητικές τεχνικές επηρεάζουν τη φυσιολογία και τη διατροφική αξία του καρπού.
Όλα τα προβλεπόμενα στάδια του έργου υλοποιήθηκαν: καταγραφή τεχνικών και ποικιλιών, εγκατάσταση καταγραφικών, φύτευση νέων επικονιαστριών ποικιλιών, έλεγχος συνάνθισης κατά την άνθιση, μελέτη καρπόδεσης, δειγματοληψίες εδάφους και φύλλων, αξιολόγηση παραγωγής και εφαρμογή διορθωτικών πρακτικών.
Δράσεις διάχυσης
Πραγματοποιήθηκαν:
– δημιουργία ιστοσελίδας του έργου,
– έκδοση ενημερωτικών φυλλαδίων,
– δημιουργία σελίδας στο Facebook,
– ημερίδα παρουσίασης αποτελεσμάτων στην Άρνισσα (27/5/2025),
– συμμετοχή σε έκθεση αγροτικών προϊόντων και τεχνολογίας στη Γιορτή Αγρότη και Κτηνοτρόφου (20–21/9/2025), όπου ενημερώθηκε το κοινό για τα αποτελέσματα.